Kawa z kawiarki: zdrowa czy nie? Fakty i porady eksperta.

Wielu miłośników kawy ceni sobie kawiarkę znaną również jako moka czy makinetka za jej prostotę i zdolność do parzenia intensywnego naparu. Jednak wraz z rosnącą świadomością zdrowotną, pojawia się pytanie: czy kawa z kawiarki jest zdrowa? W tym artykule, jako Róża Laskowska, przeanalizuję wpływ tej metody parzenia na nasz organizm, zwracając uwagę na materiały, z których wykonane są kawiarki, porównując ją z innymi technikami oraz przedstawiając praktyczne wskazówki. Moim celem jest dostarczenie rzetelnych informacji, które pomogą Ci podjąć świadomą decyzję o wyborze ulubionej metody parzenia kawy.

Kawiarka, znana również jako moka czy makinetka, od lat cieszy się w Polsce ogromną popularnością. Jej urok tkwi w prostocie obsługi i stosunkowo niskim koszcie zakupu, co czyni ją świetną alternatywą dla drogich ekspresów ciśnieniowych. Dla wielu z nas intensywny smak kawy przygotowanej w kawiarce to kwintesencja włoskiego stylu życia i codzienny rytuał, który pozwala na chwilę oderwać się od zgiełku. Ale czy ta popularność idzie w parze ze zdrowiem?

Aluminium w kawiarce: czy jest się czego obawiać?

Jedną z najczęściej pojawiających się obaw, gdy mówimy o kawiarkach, jest kwestia aluminium. Wiele osób zastanawia się, czy glin, z którego wykonane są tradycyjne kawiarki, może przenikać do naparu i negatywnie wpływać na zdrowie. Z mojego doświadczenia i analizy dostępnych badań wynika, że ilości glinu przenikającego do kawy są znikome i znacznie niższe niż bezpieczne normy ustalone przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Co więcej, wewnątrz kawiarki aluminiowej, podczas regularnego użytkowania, tworzy się naturalna warstwa tlenku glinu, która działa jak bariera ochronna, ograniczając dalsze przenikanie metalu. Warto jednak pamiętać, że regularne mycie kawiarki silnymi detergentami może uszkadzać tę ochronną warstwę, dlatego zaleca się mycie jej jedynie wodą.

Kawiarka ze stali nierdzewnej czy aluminium: co wybrać?

W obliczu wspomnianych obaw, rynek odpowiedział, oferując kawiarki wykonane ze stali nierdzewnej. I słusznie! Stal nierdzewna jest materiałem obojętnym chemicznie, co oznacza, że nie wchodzi w reakcje z kawą i nie przenosi żadnych substancji do naparu. Z punktu widzenia zdrowia jest to więc najbezpieczniejsza opcja. Choć, jak wspomniałam, kawiarki aluminiowe są bezpieczne w użytkowaniu, to właśnie modele ze stali nierdzewnej są często preferowane przez osoby szczególnie dbające o zdrowie i szukające najbardziej neutralnego rozwiązania. Wybór zależy więc od osobistych preferencji i priorytetów, ale jeśli zależy Ci na maksymalnym spokoju ducha, stal nierdzewna będzie doskonałym wyborem.

Kawa z kawiarki a poziom cholesterolu

Innym aspektem, który warto wziąć pod uwagę, są diterpeny kafestol i kahweol. To związki naturalnie występujące w ziarnach kawy, które w niektórych badaniach powiązano z podnoszeniem poziomu cholesterolu LDL (tzw. „złego” cholesterolu) we krwi, zwłaszcza przy regularnym spożywaniu w dużych ilościach. Kawa z kawiarki, podobnie jak inne metody niefiltrowane (np. kawa po turecku, french press), zawiera te diterpeny. Jednakże, ilość kafestolu i kahweolu w kawie z kawiarki jest zazwyczaj niższa niż w kawie po turecku czy z French Pressa, ale wyższa niż w kawie filtrowanej (np. z dripa czy Chemexa), gdzie papierowy filtr skutecznie je zatrzymuje. Jeśli masz podwyższony cholesterol, warto mieć to na uwadze i ewentualnie rozważyć inne metody parzenia.

Kawa z kawiarki na tle innych metod parzenia

Kawa z kawiarki to napar o wyjątkowym charakterze. Jest intensywna, esencjonalna i dla wielu osób stanowi idealny kompromis między kawą rozpuszczalną a espresso z ekspresu ciśnieniowego. Kawiarka generuje ciśnienie około 1.5-2 barów, co jest wartością znacznie niższą niż w profesjonalnych ekspresach ciśnieniowych (9 barów). Ta różnica w ciśnieniu wpływa na ekstrakcję i profil smakowy kawa z kawiarki, choć zbliżona do espresso, technicznie nim nie jest. Niższe ciśnienie ma również wpływ na finalną zawartość poszczególnych związków w naparze, w tym wspomnianych diterpenów.

Jeśli zależy Ci na maksymalnym ograniczeniu diterpenów, kawa filtrowana (drip, metody przelewowe, Chemex) jest najlepszym wyborem. Dzięki papierowym filtrom, które skutecznie zatrzymują te związki, kawa z dripa jest uważana za najzdrowszą opcję pod kątem wpływu na cholesterol.

Ekspresy ciśnieniowe, parzące kawę pod ciśnieniem około 9 barów, tworzą napar o zupełnie innym profilu smakowym i chemicznym. Espresso ma gęstą konsystencję i bogatą cremę, a jego skład może się różnić od kawy z kawiarki, choć również zawiera diterpeny, ale często w nieco innych proporcjach ze względu na krótszy czas ekstrakcji i wyższe ciśnienie.

Z kolei French Press i kawa po turecku to metody niefiltrowane, które podobnie jak kawiarka charakteryzują się obecnością diterpenów. Co więcej, w tych metodach, ze względu na dłuższy kontakt zmielonej kawy z wodą i brak filtracji, ilość kafestolu i kahweolu może być nawet wyższa niż w kawie z mokki.

Prozdrowotne właściwości kawy: co zyskujesz?

Niezależnie od metody parzenia, warto podkreślić, że kawa, spożywana w umiarkowanych ilościach (zazwyczaj 3-5 filiżanek dziennie), jest cennym źródłem wielu składników prozdrowotnych. To nie tylko pobudzający napój, ale prawdziwa skarbnica dobroczynnych substancji, które mogą pozytywnie wpływać na nasze zdrowie.

Kawa jest szczególnie bogata w antyoksydanty, z których najważniejszym jest kwas chlorogenowy. Te związki odgrywają kluczową rolę w ochronie naszego organizmu przed wolnymi rodnikami i stresem oksydacyjnym, które są odpowiedzialne za starzenie się komórek i rozwój wielu chorób cywilizacyjnych. Regularne dostarczanie antyoksydantów może wspierać ogólną odporność i witalność.

Badania naukowe konsekwentnie wskazują na szereg korzyści zdrowotnych płynących z regularnego picia kawy:

• Niższe ryzyko cukrzycy typu 2: Kawa może poprawiać wrażliwość na insulinę i zmniejszać ryzyko rozwoju tej choroby.
• Ochrona przed chorobami neurodegeneracyjnymi: Umiarkowane spożycie kawy jest powiązane z niższym ryzykiem wystąpienia choroby Parkinsona i Alzheimera.
• Zmniejszone ryzyko niektórych typów nowotworów: Badania sugerują, że kawa może chronić przed rakiem wątroby, jelita grubego i piersi.
• Poprawa funkcji poznawczych: Kofeina, główny składnik kawy, poprawia koncentrację, pamięć i czas reakcji.
• Wsparcie dla zdrowia wątroby: Kawa może zmniejszać ryzyko marskości wątroby i stłuszczenia.

Jak parzyć kawę w kawiarce, by była zdrowa i smaczna?

Odpowiednia technika parzenia i konserwacja kawiarki mają kluczowe znaczenie nie tylko dla smaku, ale także dla zdrowia. Pamiętając o kilku prostych zasadach, możemy cieszyć się pyszną i bezpieczną kawą każdego dnia.

Wybór odpowiedniej kawy do kawiarki jest niezwykle ważny. Zalecam używanie świeżo mielonych ziaren o średnim stopniu zmielenia zbyt drobno zmielona kawa może zablokować sitko i spowodować nadmierne ciśnienie, a zbyt grubo zmielona da słaby, wodnisty napar. Warto eksperymentować z różnymi rodzajami kawy, aby znaleźć swój ulubiony profil smakowy.

Oto konkretne porady ekspertów dotyczące parzenia kawy w kawiarce, które minimalizują ryzyko zdrowotne i poprawiają smak:

1. Używaj wody filtrowanej: Woda z kranu często zawiera chlor i inne zanieczyszczenia, które mogą wpływać na smak kawy. Woda filtrowana zapewni czystszy smak i może zmniejszyć osadzanie się kamienia w kawiarce.
2. Nie ubijaj zbyt mocno kawy w sitku: Kawa w sitku powinna być luźno ułożona. Zbyt mocne ubicie może spowodować nadmierne ciśnienie i utrudnić przepływ wody, co prowadzi do gorzkiego smaku i potencjalnie niebezpiecznej sytuacji.
3. Po zaparzeniu kawę należy natychmiast przelać do filiżanek: Pozostawienie kawy w kawiarce na podgrzewanej płycie może spowodować dalsze podgrzewanie aluminium (lub stali) i nadać naparowi metaliczny posmak. Natychmiastowe przelanie zapobiega temu i utrzymuje optymalną temperaturę serwowania.

Regularne czyszczenie i konserwacja kawiarki są niezbędne. Po każdym użyciu należy dokładnie umyć wszystkie części, aby usunąć resztki kawy i olejki, które mogą jełczeć i wpływać na smak kolejnych naparów. W przypadku kawiarek aluminiowych, należy unikać silnych detergentów i szorstkich gąbek, aby nie uszkodzić ochronnej warstwy tlenku glinu. Zwykła ciepła woda wystarczy, a sporadycznie można użyć delikatnego płynu do naczyń, dokładnie płucząc kawiarkę.

Kawa z kawiarki: ostateczny werdykt zdrowotny

Podsumowując, kawa z kawiarki może być zdrowym wyborem na co dzień, pod warunkiem świadomego podejścia do kilku kwestii. Obawy związane z aluminium są w dużej mierze nieuzasadnione, a ilości glinu przenikające do naparu są znikome. Niemniej jednak, jeśli zależy Ci na maksymalnym bezpieczeństwie, kawiarka ze stali nierdzewnej będzie lepszym wyborem. Pamiętajmy także o diterpenach, które mogą podnosić cholesterol LDL ich zawartość w kawie z kawiarki jest umiarkowana, ale warto o tym wiedzieć. Z drugiej strony, kawa, niezależnie od metody parzenia, jest bogata w antyoksydanty i oferuje szereg udowodnionych korzyści zdrowotnych. Kluczem jest umiar i przestrzeganie zasad prawidłowego parzenia, które zapewniają nie tylko doskonały smak, ale i minimalizują potencjalne ryzyka.

Warto jednak rozważyć inną metodę parzenia kawy w następujących sytuacjach:

• Jeśli masz podwyższony poziom cholesterolu LDL i chcesz maksymalnie ograniczyć spożycie diterpenów.
• Gdy preferujesz łagodniejszy smak kawy, pozbawiony intensywności charakterystycznej dla mokki.
• Chcąc maksymalnie zredukować ilość diterpenów w naparze, co jest możliwe dzięki filtrom papierowym.